Historia
XI-XX. mendeen artean, Euskal Herrian baleak ehizatzeko jarduera garatu zen. Euskal baleontziak zetazeoen ehizaren industrian munduko potentzia handienetako bat bezala finkatu ziren. XVI. mendean, Kantauri itsaso osoan zehar arrantzatu ondoren, espedizioak Ternuako ur urrun eta hotzetaraino hedatu zituzten. Lan arriskutsu hori ez zen soilik balio-balentria bat, baizik eta bere lurraren motor ekonomikoa; bale-olioa funtsezko baliabide estrategikoa zen Europa osoko hiriak argiztatzeko. Hilabete luzeetako nabigazioari eta arraunen lan gogorrari aurre egiteko, eskorbutoaren aurkako sostengu eta prebentzio gisa balio zuen sagardo-upelen mende bizi zen eskifaia; arpoien doitasunak, berriz, garaipen-itzuleraren edo espedizioaren porrotaren arteko aldea markatzen zuen.
Mende askotako tradizioaren ondoren, 1901eko maiatzaren 14an, azken bale frankoa harrapatu zen euskal kostaldean, Orion hain zuzen ere. Gertaera historiko horrek Kantauriko bale-ehizaren amaiera markatu zuen betirako.
Jokoaren Edukia
- 50 Joko-karta: 48 karta 1etik 12ra zenbatuta, 4 taldeetan banatuta (Arpoiak, Arraunak, Sagardoa eta Olioa) eta 2 Komodin (5 jokalariko partidetan bakarrik erabiltzen dira).
- 27 Misio-karta: 2 sarrera-misio eta 25 misio aurreratu.
Partidaren Prestaketa
- Misioaren aukeraketa: Lehen partidetarako, sarrera-misioekin hastea gomendatzen da. Jokoa menderatutakoan misio guztiak nahastea eta bat ausaz aukeratzea gomendatzen da. Misioak ulertzeko irakurri misio liburua.
- Karten banaketa: Karta guztiak banatu behar dira:
- 3 edo 4 jokalari: 48 karta (komodinak kentzen dira).
- 5 jokalari: 50 karta (2 komodinak barne).
- Hasierako jokalaria: Lehenengo partidan jokalari zaharrena izango da hasierako jokalaria. Hurrengo partidan, hasierako jokalaria izan den azken jokalariaren ezkerraldean dagoen jokalaria izango da hasierako jokalari berria.
Jokoaren Mekanika: Bazak
Jokoa txandaka garatzen da, non jokalariek karta bana botatzen dute, erlojuaren norabidean. Kartarik altuena botatzen duen jokalariak irabazten du baza eta hurrengo txandan bera izango da karta botatzen lehena.
- Botere-hierarkia: Kartarik altuena txanda horretako lehen jokalariak botatako taldeko zenbakirik handiena da.
- Garailea (Triunfo): Misio batek talde bat "Garailea" dela adierazten badu, talde horrek beste edozeini irabaziko dio, baita lehen jokalariak botatako taldeko kartei ere.
- Komodinak: Jokoko baliorik handieneko kartak dira, edozein zenbakiren edo talderen gainetik.
- Taldea jarraitzeko Betebeharra: Jokalari batek txanda hasi duen taldeko kartak
baditu, horiek botatzera behartuta dago.
- Hasierako talderik ez badu, beste edozein talde edo komodin joka dezake.
- Komodinaren Erabilera: Ezin duzu komodinik erabili oraindik txanda hasi duen taldeko kartak badituzu.
1. Fasea: Fase Kooperatiboa
Fase honetan, tripulazioak elkarlanean aritu behar du misioaren helburuak betetzeko (balea harrapatzeko).
- Denbora-muga: Taldeko helburuak betetzeko gehienezko txanda kopuru bat dago.
- Porrota: Ezarritako muga txanda helburuak bete gabe amaitzen bada, baleak ihes egiten du eta espedizioa erabateko porrotean amaitzen da.
- 1. Faseko Bazak: Hemen irabazitako kartek ez dute fase lehiakorrerako puntuatzen; helburua bete ondoren kendu egiten dira.
Fase hau amaitzeko beharrezkoa den azken baza irabazten duen jokalariak 5 puntu gehigarri jasoko ditu azken zenbaketarako (partida hortako misioak zerbait desberdina esaten ez duen bitartean).
Jokalarien arteko komunikazioa baimenduta dago eta beharrezkoa da. Jokalari bakoitzaren mende dago balea ehizatzen laguntzeko zer informazio eman, fase lehiakorreko banakako estrategia arriskuan jarri gabe. Gezurra esatea edo egia osoa ez esatea baimenduta dago.
2. Fasea: Fase Lehiakorra
Behin harrapaketa ziurtatuta (helburu komunak beteta), banakako prestigioaren aldeko borroka hasten da. Jokalariek une horretatik aurrera irabazitako bazak gordeko dituzte puntuak zenbatzeko.
Puntuaketa estandarra (Misioak besterik esaten ez badu)
| Elementua | Puntuak |
|---|---|
| Olio karta bakoitza | 2 puntu |
| Sagardo edo arpoi karta bakoitza | 1 puntu |
| Arraun bikote bakoitza (2 karta) | 1 puntu |
| Komodinak | 0 puntu |
| Fase kooperatiboaren azken bazaren irabazleak | ★ 5 puntu |
Irabazlea
Misio bakoitzak adieraziko du zein den garaipena lortzeko irizpidea, baina kasu gehienetan, irabazlea Fase Lehiakorrean puntu gehien biltzen dituena izango da, eta garaipen puntu bat batuko du. 2 garaipen puntu lortzen dituen lehen jokalaria espedizioaren irabazle absolutua izango da.
Misio batean jokalari batek baino gehiagok puntuazio berdina lortuko balute, puntua balea ehizatzea lortu duenak irabaziko du. Horietako inork balea ehizatu izan ez balu, bakoitzak puntu bana irabaziko dute.
Edozein misiotan balea ehizatzea lortzen ez bada, espedizioak automatikoki porrot egiten du eta jokalari guztiek galtzen dute, lehenagotik garaipen punturen bat eduki arren.
Kapitainaren Aholkuak
Ehizatik bizirik atera eta banakako loria lortzeko, zure anbizinoa eta taldearen biziraupen-beharra orekatzen ikasi behar duzu:
Ez ahaztu joko hau semikooperatiboa dela, non arrakasta kolektiboa baita garaipenerako bide bakarra. Tripulazioak ez badu balea ehizatzen denbora-mugaren barruan, espedizioak porrot egingo du eta jokalari guztiek automatikoki galduko dute.
1. Fasean (Kooperatiboa) irabazitako kartek ez dute azken zenbaketarako punturik emango. Saihestu zure kartarik onenak fase honetan bazak irabazteko erabiltzea, helburua betetzeko ezinbestekoa ez bada behintzat.
Fase kooperatiboak helburu zehatz batzuk ditu, baina denbora mugak margen txiki bat uzten du beste baza batzuk jokatzeko helburua lortu aurretik. Balea arrantzatzea arriskuan jartzen ez den bitartean, beste baza horiek zure intereserako joka ditzakezu.
Egon adi lehen fasearen amaierari. Balea harrapatzeko beharrezkoa den azken baza irabazten duen jokalariak 5 puntu gehigarri jasoko ditu eta Fase Lehiakorreko lehen baza hastea ahalbidetuko dio, horrek aldea eragin dezake azken zenbaketan.
Komunikazioa beharrezkoa da ehiza koordinatzeko. Hala ere, askatasun osoa duzu zer informazio partekatu erabakitzeko, edota zure karten inguruan gezurra esateko, horrek Fase Lehiakorrerako zure estrategiari mesede egiten badio.
9. Misio Liburua
Jokoak dituen 27 misio ofizialak kontsultatzeko leihoa. Aukeratu misio bat zerrendatik edo nabigatu botoiekin haren helburuak eta xehetasunak ikusteko.
